Historia Marthy Matildy Harper wciąż pozostaje w cieniu wielkich nazwisk, którym przypisuje się rozwój branży kosmetycznej. Tymczasem już 30 lat przed sukcesem Heleny Rubenstein i Elizabeth Arden, których marki kosmetyczne są znane na całym świecie, Harper osiągnęła wielki sukces. Kobieta biznesu, która zrewolucjonizowała rynek fryzjerski XIX wieku – stworzyła jeden z pierwszych salonów w Ameryce i rozpoczęła działalność na szeroką skalę. Jest uważana za pionierkę franczyzy. W latach świetności otworzyła ponad 500 zakładów fryzjerskich. Nie zapominała przy tym o solidarności kobiet – zatrudniała pracownice, dążąc do ich niezależności finansowej, a swoim klientkom zapewniała opiekę nad dziećmi.

Szampon do włosów i pomysł na biznes

Martha Matilda Harper urodziła się w 1857 roku w Kanadzie w rodzinie robotniczej. Szybko rozpoczęła pracę jako pomoc domowa, a następnie stała się asystentką niemieckiego lekarza. To właśnie on nauczył ją swoich rewolucyjnych wówczas sposobów na pielęgnację włosów. Jedną z nich był masaż skóry głowy poprzez energiczne szczotkowanie włosów, który pobudzał krążenie krwi i stymulował cebulki włosów do wzrostu. Harper dowiedziała się również jak ważną rolę odgrywa higiena i produkty do pielęgnacji włosów.

Lekarz, u którego Harper odbywała praktyki przed śmiercią podarował jej przepis na naturalny szampon do włosów. W późniejszym czasie prezent ten przyczynił się do sukcesu Marthy i jej kariery w Ameryce.

Urocze dołeczki czy rak skóry? Urządzenie z 1936 roku, które zagrażało życiu kobiet

Harper wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, zatrudniając się ponownie jako pomoc domowa. Tym razem jednak miała przy sobie recepturę na innowacyjny kosmetyk i pomysł na biznes.

Wkrótce po przyjeździe zatrudniła się w Rochester w stanie Nowy Jork. Podjęła pracę w domu państwa Roberts. Jej pracodawczyni szybko odkryła jej talent. Młoda kobieta zachwyciła Luellę Roberts innowacyjnymi sposobami pielęgnacji włosów. W epoce wiktoriańskiej kobiety zazwyczaj używały mydeł do mycia włosów i nie przywiązywały aż tak dużej uwagi do ich kondycji. Jeśli chodzi o stylizację, zazwyczaj zajmowały się tym służące lub niezależni fryzjerzy, którzy wykonywali swe usługi w domach. Harper wpadła na pomysł, by otworzyć pierwszy publiczny salon fryzjerski dla kobiet.

Pierwszy publiczny salon fryzjerski dla kobiet

W 1888 roku Harper zainwestowała zgromadzone przez lata pracy oszczędności i otworzyła własny salon fryzjerski. Wiedziała, że trudno jej będzie przekonać kobiety do swoich usług, dlatego przed salonem umieściła własne zdjęcie, na którym prezentowała swoje imponująco długie włosy, sięgające aż do podłogi. Kiedy to nie wzbudziło oczekiwanego zainteresowania, Harper postanowiła inaczej pozyskać klientów. Obok jej nowopowstałego salonu mieściła się siedziba szkoły muzycznej dla dzieci. Kobiety odprowadzające swoje pociechy na zajęcia, często czekały na nie w korytarzu. Matha postanowiła wyjść ze swoimi usługami poza salon. Osobiście zapraszała kobiety do swojego zakładu i zachęcała do wypróbowania swoich usług, bardzo dbając przy tym o ich komfort. Zaprojektowała pierwsze rozkładane krzesło i  profesjonalną myjkę, by podczas mycia włosów, kobiety zajęły wygodną pozycję i mogły się zrelaksować. Niestety nie opatentowała swojego autorskiego pomysłu.

Trotula de Ruggiero. Kim była pierwsza lekarka zajmująca się zdrowiem kobiet w średniowiecznej Europie?

Prekursorka franczyzy

W ten sposób zdobyła rozgłos, a jej klientkami stały się również sufrażystki i kobiety z wyższych sfer. Harper miała ambicje, by poszerzyć swój biznes. Niestety jej środki finansowe nie pozwalały na rozbudowę usług. Aby otworzyć nowe salony, Harper wpadła na pomysł franczyzny. W 1891 roku stowrzyła licencję, która stanowiła podstawę do otwarcia nowych placówek.

Jej drugi salon fryzjerki powstał w Buffalo w stanie Nowy Jork, a kolejny został otwarty w domy towarowym Marshall Field w Chicago. Przyświecała jej idea sufrażystek. Dążyła do wzmocnienia pozycji kobiet – zapewnienia niezależności finansowej. Pierwsze 100 salonów prowadziły kobiety, którym pomogła osiągnąć samodzielne zyski i podwyższyć ich status. Mimo, że współcześnie to Ray Kroc – pierwszy właściciel firmy McDonalds – jest uważany za ojca amerykańskiej franczyzy, to właśnie Martha Matilda Harper jest w tym obszarze prekursorem. Stworzyła ten system 60 lat wcześniej!

Harper jest pionierką przedsiębiorczości i nowoczesnej franczyzy. Kobiety, które korzystały z franczyzy nazywane były żartobliwie „Harperties”. Jeśli nie miały środków na zakup krzesła, myjki i kosmetyków otrzymywały pożyczkę, która pomagała im rozbudować biznes.

W latach świetności otwartych było aż 500 salonów. Martha dalej dążyła do rozbudowy biznesu – otworzyła sieć szkół, które przygotowywały kobiety do zawodu fryzjerki. Miała również własną fabrykę, w której produkowała ekologiczne produkty do pielęgnacji włosów.

Pionierka współczesnego fryzjerstwa

Klientami Harper byli członkowie brytyjskiej rodziny królewskiej oraz aktorka Helen Hayes. Mimo spektakularnego sukcesu, jaki udało się jej osiągnąć, wciąż pamiętała o solidarności kobiet, nieustannie dążąc do wzmocnienia ich pozycji i poszerzenia praw. Jej salony oferowały opiekę nad dziećmi i były otwarte również wieczorami, by lepiej przystosować się do czasu wolnego matek. Długo nie myślała o założeniu rodziny. Wyszła za mąż w wieku 63 lat, za Roberta MacBaina, który było od niej młodszy o 24 lata.

Harper zrezygnowała z pełnienia funkcji dyrektora generalnego w roku 1932. Wówczas kierownictwo przejął jej mąż, który zaczął wprowadzać zmiany. Jedną z nich było wprowadzenie sztucznych barwników. Wcześniej nigdy nie były one używane w produktach marki. Martha Matilda Harper zmarła w 1950 roku, w wieku 92 lat.

MacBain sprzedał firmę, którą wcześniej znacząco przekształcił. Po przejęciu funkcji dyrektora generalnego przez męża Harper, marka, którą stworzyła nie przypominała już wielkiego przedsiębiorstwa. Lata świetności były już przeszłością, dlatego na początku lat 70 sprzedał firmę. Ostatni salon Harper został zamknięty w Rochester w 2005 roku.